26 Mayıs 2024, Pazar
spot_img
spot_img

Disney’in İlk Mickey ve Minnie Mouse’ları ABD’deki Telif Haklarının Sona Ermesiyle Kamu Malı Oldu

House of Mouse’u başlatan animasyon buydu.

Mickey ve Minnie’nin konuşmayan ilk versiyonlarının yer aldığı 1928 yapımı kısa film Steamboat Willie, Disney’in talihini değiştiren ve sinema tarihine geçen an olarak görülüyor.

Disney’in telif hakkının sona ermesinin ardından bu görüntüler artık ABD’de halka açık. Bu, karikatüristler gibi yaratıcıların artık Mickey ve Minnie’nin en eski versiyonlarını yeniden işleyip kullanabilecekleri anlamına geliyor. Aslında herkes bu versiyonları izin almadan ya da ücret ödemeden kullanabilir. Ancak Disney, Mickey’nin daha modern versiyonlarının hala telif hakkı kapsamında olduğu konusunda uyardı.

Şirketten yapılan açıklamada, “Mickey Mouse’un daha modern versiyonları ve telif hakkına tabi olan diğer eserler üzerindeki haklarımızı korumaya elbette devam edeceğiz” denildi.

ABD telif hakları yasası, karakterlerin haklarının 95 yıl boyunca saklanabileceğini söylüyor; bu da Steamboat Willie’deki karakterlerin 1 Ocak 2024 Pazartesi günü kamu malı haline geldiği anlamına geliyor. Bu eserler artık yasal olarak paylaşılabilir, icra edilebilir, yeniden kullanılabilir, yeniden kullanılabilir veya örneklenebilir.

Mickey ve Minnie’nin ilk versiyonları, Yeni Yıl Günü’nde ABD’de kamu malı olan eserlerden sadece ikisi. 1928’den kalma diğer ünlü filmler, kitaplar, müzikler ve karakterler de artık Amerikan halkının erişimine açık.

Charlie Chaplin’e özel bir Akademi Ödülü kazandıran The Circus filminin 1928 tarihli lobi kartı ya da küçük afişi

Bunlar arasında Charlie Chaplin’in sessiz romantik komedisi The Circus; İngiliz yazar AA Milne’nin Tigger karakterini tanıtan kitabı The House at Pooh Corner; Virginia Woolf’un Orlando’su ve DH Lawrence’ın Lady Chatterley’s Lover’ı sayılabilir.

Birleşik Krallık’ın kendi telif hakkı kuralları ve farklı son kullanma tarihleri bulunmaktadır. Disney geçmişte birkaç kez orijinal çizgi filmlerinin telif hakkını kaybetmekle karşı karşıya kalmıştır. Karakterlerin ilk olarak 1984 yılında kamu malı olması bekleniyordu, ancak Kongre süreyi 20 yıl uzattı. Bir sonraki son kullanma tarihi 2004’te gelmeden önce, 20 yıllık bir uzatma daha yapıldı.

‘Derinden sembolik’

Disney’in karakterlerini koruma çabaları, yasanın “Mickey Mouse Koruma Yasası” olarak adlandırılmasına bile yol açtı. Ama nihayet beklenen an geldi.

Duke Centre for the Study of the Public Domain direktörü Jennifer Jenkins yaptığı açıklamada bunun “son derece sembolik ve uzun zamandır beklenen” bir dönüm noktası olduğunu söyledi.

“Bunun bizim için anlamı, 2024’ten itibaren herkesin 1928’den kalma bu orijinal çizgi filmleri ve içindeki karakterleri kopyalamakta, paylaşmakta ve üzerine inşa etmekte özgür olacağıdır” dedi.

Jenkins, Disney’in telif hakkı süresinin uzatılmasındaki “algılanan rolü” nedeniyle bu anın özellikle önemli olduğunu ve bunun da mülklerinin uzun süre kamu malı haline gelmesini engellediğini söyledi.

Disney hala Mickey’nin marka tanımlayıcısı ve kurumsal maskot olarak ticari markasını ayrı olarak elinde tutuyor. Jenkins, bunun halkın bu görüntüleri nasıl kullanabileceği konusunda hala sınırlamalar olduğu anlamına geldiğini söyledi.

“Yapamayacağım şey, Disney’in sattığı türden ürünler üretmeye başlamak. Yani ben üzerinde Mickey ve Minnie olan tişörtler satıyorsam ve bu tişörtleri gören biri yanlışlıkla Disney ürünü aldığını düşünüyorsa, ticari marka bunu durdurur.” dedi.

Dolayısıyla Mickey Mouse’un Disney dışında bir markaya ait olduğu izlenimini veren her türlü kullanımı yine de bir ticari marka sorunu olacaktır.

Warwickshire’da yaşayan ve Disney haberlerini açıklayan bir YouTube kanalı işleten 32 yaşındaki dijital içerik yaratıcısı Jack Kendall, birilerinin Mickey ve Minnie’ye korku filmi muamelesi yapmaya çalışabileceğine inanıyor.

Bu durumu Winnie the Pooh’nun kamu malı haline getirilip bu yılın en kötü reyting alan filmlerinden biri olan Blood and Honey adlı korku filmine dönüştürülmesine benzetti.

DSNY Newscast kanalında 168,000’den fazla abonesi olan Kendall, firmanın “popüler kültürde siyasi bir paratoner” haline gelmesi nedeniyle Disney’in daha fazla yasal mücadeleden kaçınmak isteyeceğine inanıyor. Kendall, “Ama aynı zamanda en çok tanınan iki karakterlerini de korumak istiyorlar” dedi.

Disney’in Steamboat Willie ürünlerinde, yeni kısa animasyon filmlerinde ve hatta bir stüdyo logosunda ticari markalı versiyonları aktif olarak kullanmasının, “Disney’in karakterlerin herhangi bir korkunç kullanımında yasal yola başvurmak isterlerse karakterleri koruma yolu” olduğuna inanıyor.

Bir Disney sözcüsü Mickey Mouse’un 1928’de ilk ortaya çıkışından bu yana insanların karakteri şirketle özdeşleştirdiğini söyledi. “Steamboat Willie filminin telif hakkı sona erdiğinde bu durum değişmeyecek” dediler.

“Mickey’nin daha modern versiyonları Steamboat Willie telif hakkının sona ermesinden etkilenmeyecek ve Mickey hikaye anlatımımızda, tema parkı etkinliklerimizde ve ticari ürünlerimizde Walt Disney Company için küresel bir elçi olarak öncü bir rol oynamaya devam edecektir.”

Şirket, “Mickey ve diğer ikonik karakterlerimizin izinsiz kullanımından kaynaklanan tüketici karışıklığına karşı koruma sağlamak için çalışacağını” da sözlerine ekledi.

Kaynak: Nanji, N. (2024). Disney’s earliest Mickey and Minnie Mouse enter public domain as US copyright expires. BBC.

İlgili Yazılar

spot_img

Son Yazılar