30 Mayıs 2024, Perşembe
spot_img

LED’ler Aydınlatma İçin Enerji Kullanımını Neden Henüz Azaltmadı?

İrlanda’nın Waterford kentindeki Altitude bisiklet mağazasının sahibi Eamon Barrett, “Bir bisiklet satmak istiyorsanız, onu aydınlatın” diyor. Parlak teknik renkli boyalar, krom, parlak yeni jant telleri; hepsi parlak ışıkta ışıldıyor.

Ancak sözde çevreci bir ulaşım şeklini değiştirmeye yardımcı olmak için gün boyu yanan floresan ampuller Bay Barrett’i rahatsız etmeye başladı. Bu nedenle, yaklaşık üç yıl önce Altitude’un showroom’unun yanı sıra atölye, kantin ve arka ofislerinde daha verimli LED aydınlatmaya geçmeye karar verdi.

Hareket sensörleri sayesinde bazı alanlardaki ışıklar artık yalnızca odaya biri girdiğinde yanıyor. Sistem kısmen yeni güneş panelleri ve bir batarya ile çalışıyor.

“Bu bir kazan-kazan,” diyor Bay Barrett. “Aydınlatmanın kalitesi daha iyi.” Ve yıllık elektrik faturasının %35 oranında düştüğünü söylüyor. Bay Barrett, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali enerji fiyatlarını önemli ölçüde artırmasaydı bu tasarrufun daha da büyük olacağını ekliyor.

LED aydınlatma onlarca yıldır kullanılıyor ancak birçok işletme henüz bunu kurmadı. Bu kısmen geçişin ön maliyetinden kaynaklanıyor. Bay Barrett, 6-7.000 metrekarelik mülkünde yeni aydınlatma için yaklaşık 10.000 € harcadığını söylüyor. Bunun yanı sıra güneş panelleri ve bataryanın ek maliyetini telafi etmenin yaklaşık yedi yıl alacağını tahmin ediyor.

Geçtiğimiz yıl LED’ler bir dönüm noktasına ulaştı. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre, küresel aydınlatma satışlarının %50’sini LED’ler oluşturmaktadır. Bununla birlikte, dünya çapında her zamankinden daha fazla insan elektrikle çalışan aydınlatma tesisatı kurduğu için, aydınlatma tarafından tüketilen toplam enerji aslında artıyor. En yeni LED’ler son derece verimli ancak aydınlatmanın genel olarak daha fazla enerji kullanmamasını sağlamak için muhtemelen daha fazlasını yapmamız gerekiyor.

Imperial College London Grantham Enstitüsü’nden Shivika Mittal, “Her evde kullanılan ışık sayısı artıyor, bu da LED’e geçişi dengeliyor.” diyor.

Özellikle Batı’daki birçok konutun LED’leri çoktan benimsediğini söylüyor. Ancak ticari binalarda geçiş daha uzun sürüyor. Hükümet politikaları, işletmeleri geçişe teşvik etmeye yardımcı olabilir. Bay Barrett’in kullandığı hareket sensörleri gibi akıllı sistemlerle aydınlatma eşleştirildiğinde daha fazla enerji tasarrufu yapılabileceğini de ekliyor. Bu da aydınlatma için küresel enerji tüketiminin düşmesine yardımcı olabilir.

County Durham’daki Marmax Products, piknik masaları gibi dış mekan mobilyaları yapmak için plastiği geri dönüştürüyor. Firma geçen yıl nihayet depo ve ofislerinde akkor ampullerden LED aydınlatmaya geçiş yaptı. Genel müdür Dave Johnson, “Ürün yelpazemiz nedeniyle üzerimize düşeni yaptığımızı hissettik.” diyor. LED aydınlatmaya geçme olasılığını işaret eden bir enerji azaltma denetimiydi. Her zaman daha fazlasını yapabilirsiniz diye ekliyor Bay Johnson.

Bir elektrik ışığının verimliliği, tüketilen watt enerji başına kaç lümen (yayılan görünür ışık miktarı) ürettiği ile ölçülebilir. Büyük bir aydınlatma üreticisi olan Cree LED’in kıdemli ürün pazarlama müdürü Paul Scheidt, 2000’li yılların başında beyaz LED’lerin watt başına yalnızca 20 lümen sunduğunu söylüyor.

Mart ayında Cree LED, watt başına 228 lümen sunan beyaz LED’leri duyurdu. LED’ler tarafından kullanılan enerjinin büyük çoğunluğu foton (ışık) üretmeye giderken, akkor ampuller tükettikleri enerjinin yaklaşık %90’ını ısı olarak harcıyor.

Scheidt, sıcak tonlu LED’ler için verimliliğin bir miktar düştüğünü, ancak 2.700 kelvin renk sıcaklığına sahip sıcak beyaz armatürler için watt başına yaklaşık 160 lümen elde etmenin hala mümkün olduğunu belirtiyor. Yine de daha fazla gelişme bekleniyor. Dr. Mittal, bu ışıkların verimliliğinin önümüzdeki 20 yıl içinde iki katına çıkabileceğini söylüyor.

Bazı yerlerde, uzun süredir kullanılmayan aydınlatmaların değiştirilmesi bile bir zorluk olmaya devam ediyor. Bu yılın başlarında, Londra’daki Stamford Hill Estate’de, aydınlatma üreticisi Gemma Lighting, dış cephe ve sokak aydınlatması için seçenekler önermesi için çağrıldı.

Londra’daki Stamford Hill Sitesi kısa süre önce LED ışıklara geçti

“Sahayı incelediğimizde, orijinal ışıkların sadece %10’u hala çalışıyordu. Bu da çok sayıda karanlık nokta yaratıyordu” diyor pazarlama müdürü Piers Lowbridge. Eski ışıklar yüksek basınçlı sodyum ya da SON lambalardı. Şimdi hepsi, 100’den fazla armatür LED’lerle değiştirildi.

Bay Lowbridge, eski lambaların yıllık enerji tüketiminin hepsi çalışıyor olsaydı 341.000 kilovat saat (kWh) olacağını, bunun da 120’den fazla ortalama İngiliz evinin yıllık elektrik ihtiyacını karşılamaya yeteceğini söylüyor. Yeni LED’ler yılda sadece 36.000 kWh’e ihtiyaç duyuyor, bu da yaklaşık %90’lık bir azalma demek.

Gemma Lighting’e göre, geçiş 34.500 £’a mal olsa da, eski lambalar yine hepsi çalışır durumda olsaydı bakım masrafları da dahil olmak üzere yılda 115.000 £’a mal olacaktı.

Şirket ayrıca şebekeye bağlanması gerekmeyen, güneş enerjisiyle çalışan bağımsız bir sokak lambasını da duyurdu. Sadece dışarısı karanlık olduğunda yanması için bir ışık sensörü ve ayrıca bir hareket sensörü ile donatılmış olarak geliyor. Bu sayede bir araç ya da kişi geçtiğinde aydınlatma armatürü parlaklığını %30’dan %100’e çıkarabiliyor.

LED’lerle ilgili bir sorun, yaydıkları mavi ışığın uyku bozukluğu ve çeşitli hastalıklar gibi sağlık sorunlarıyla bağlantılı olmasıdır. Mavi ışık, sıcak tonlu armatürler tarafından bile bir dereceye kadar yayılır. Gdańsk Teknoloji Üniversitesi’nden Dr. Karolina Zielińska-Dąbkowska, gözlerimizin maviye karşı özellikle hassas olan fotoreseptörlere sahip olduğunu söylüyor.

“Pratik yapan bir aydınlatma tasarımcısı ve araştırmacı olarak, tek yolun LED’ler olduğunu düşünüyorum ama yine de geliştirilmeye ihtiyaçları var” diyor. LED aydınlatma tesisatları da bazen aşırı parlak oldukları için eleştiriliyor.

Scheidt, yıllarca aydınlatma tesisatçılarının “çok fazla mavi” içeren armatürleri seçme hatasına düştüğünü ancak bunun artık değiştiğini söylüyor.

LED’lerin popülaritesi giderek artıyor. Mantıklı bir şekilde monte edildikleri takdirde, işletmelerin büyük mali tasarruflar yapmasına yardımcı olabileceklerini vurgulayan Bay Barrett, artık dışarıdayken daha az verimli aydınlatmayı ve bunun yaydığı boşa giden ısıyı fark ediyor.

“Büyük bir perakende satış alanınız varsa ve eski aydınlatma kullanıyorsanız, dürüst olmak gerekirse, bu noktada sadece para harcıyorsunuz demektir” diyor.

Kaynak: Why LEDs haven’t yet cut energy use for lighting. (2023, December 19) BBC. https://www.bbc.com/news/business-67454472

İlgili Yazılar

spot_img

Son Yazılar