Haberler

Çikolata Et Gibi Kokarsa

Çikolata Et Gibi Kokarsa

Tat ve koku alma duyuları yitirilirse nasıl bir yaşam sürdürülür?

Duncan Boak, 2005’te bir düşme sonucu ciddi bir beyin hasarı geçirerek koku alma duyusunu yitirmiş. Kokunun tat alma duyusunun %80’ini oluşturduğu düşünüldüğünde bu duyunun yitirilmesi büyük bir eksiklik yaratmış.

Boak gibi Cracknell de ciddi bir beyin hasarına uğramış. 2010’da ABD’de bisiklet sürerken Cracknell’e bir petrol tankeri çarpmış. Bu travma sonucu tat ve koku alma duyusunu yitirmiş.

Tat alma duyusunun yitimi ya da tıp dilindeki adıyla agüzi, nadir bir olay ve günlük yaşam üzerindeki etkisi daha az. Tat alma duyusunu yitirdiğini düşünen birçok insan aslında koku duyusunu yitirmiştir. Tıptaki adıyla anozminin fiziksel ve psikolojik etkisi çok yönlüdür ve büyük tahribata yol açabilir.

Duyuları İnceleme Merkezi’nin kurucu ve yöneticisi Profesör Barry Smith’in ifadesine göre, “Koku fazlasıyla hafife alınan bir duyu. Onu yitirince sadece yemek yeme zevkini yitirmiyorsunuz, aynı zamanda hiçbir yer ve hiç kimse artık tanıdık gelmiyor size. Koku hafıza ile yakından bağlantılı. Bu duygusal yetinin yitimiyle baş etmek oldukça zordur.”

Koku duyusunun yitimi ile dünya da daha tehlikeli hale geliyor. Smith, anne karnındayken bile vücudumuza yarayacak şeyleri alma, zararlı toksinleri reddetme bakımından koku ve tadın büyük önem taşıdığını vurguluyor.

Kesin rakamlar bilinmemekle beraber, ABD ve Avrupa’da nüfusun %5’inin tat ya da koku alma duyusunu yitirdiği tahmin ediliyor.

Tat ve koku

  • Tat alıcıları dilin ön, arka ve yan tarafları ile ağzın arka ve üst kısmında yer alır.
  • Bu alıcılar yiyeceklerin molekülleri ile birleşerek beyne sinyal gönderirler.
  • Tat dediğimiz şey beynin bu uyarıcıları algılama biçimidir; tatlar tuzlu, acı, tatlı, ekşi, umami ve yağlı olarak ayrılır.
  • Tat duyusunda, yediğimiz yemeklerin moleküllerini ayırt eden ve burunda yer alan koklama nöronları büyük rol oynar.
  • Tat, yemek molekülleri ağzın üst kısmından, alıcı hücrelerin bulunduğu buruna doğru geçerken ağızda da tespit edilebilir.

Koku duyusu yitiminin değişik nedenleri var. Bazıları bu duyuya sahip olmadan doğabildiği gibi, bu sorun kafanın ön tarafında bir hasar ya da enfeksiyon sonucu da meydana gelebiliyor. Yaşlanma da bir etken olarak gösteriliyor. 75 yaşından sonra tat ve koku duyuları hızla yitime uğruyor.

Tat ve koku duyusunda açıklanamayan yitimler MS, Parkinson ya da Alzheimer gibi bazı beyin hastalıklarının habercisi olabiliyor.

Doktorlar da çoğunlukla bu sorunu önemsiz görebiliyor. Mounfield’ın “Acı çekmediğiniz çin doktorlar size sadece bu sorunla yaşamayı öğrenmenizi tavsiye ediyor” dediği bildiriliyor.

Tedavi mümkün mü?

Tat ve koku alma duyusu kaybının ciddi fiziksel etkileri de olabiliyor. Yemekten zevk almadıkları için kilo kaybı söz konusu oluyor.

Anozminin tedavisi ona neden olan etkenlere bağlı. Bazıları zaman içinde bir parça daha iyi koku alabilirken, bazılarında kayıp daimi olabiliyor.

Duyu geri geldiğinde ise beyin onu yeniden kodladığı için hiçbir şeyin tadı ve kokusu eskisi gibi olmuyor. Yani çikolata et gibi kokabiliyor. Fakat uzmanlar, görme ve işitme duyularının tersine koku alma duyusunun terbiye yoluyla geliştirilebileceğini söylüyor.

Almanya’da Dresden Üniversitesi Koku ve Tat Kliniği’ni işleten Profesör Thomas Hummel’in yaptığı araştırmalarda, gül yağı, limon ve karanfil baharatı gibi güçlü kokuların 12 hafta boyunca sürekli tekrar tekrar koklanması yoluyla koku alma duyusunda gelişme kaydedilebileceği görüldü. Fakat Boak açısından sorun, elinde kalanla yetinip geliştirme sorunu. Hala tat alma duyusuna sahip olan Boak yiyeceklerdeki tatlı ve tuzlu tatları ayırabiliyor.

Boak’ın, ” Koku alma duyumu yitirmeden önce hiç aklıma gelmezdi bu konuda uzmanlaşacağım ama şimdi doku farklarından farklı domates türlerini bile ayırt edebiliyorum” dediği bildiriliyor.

-bbc.co.uk-

0

# #